"Demography” Meaning in Odia
ଡେମୋଗ୍ରାଫି (Demography) ହେଉଛି ଏକ ବିଜ୍ଞାନ ଯାହାକି କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ଗଠନ, ବିକାଶ, ବଣ୍ଟନ ଏବଂ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟୟନ କରେ। ଏହା ଜନସଂଖ୍ୟାର ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବିବାହ, ବୟସ, ଲିଙ୍ଗ, ଶିକ୍ଷା, ବୃତ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରେ।
ଆମେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଡେମୋଗ୍ରାଫି ଶବ୍ଦଟିକୁ ସେତେଟା ବ୍ୟବହାର ନକରିବା ସତ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱ ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଅନେକ ଜିନିଷକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସରକାର ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ଯେମିତିକି ନୂଆ ସ୍କୁଲ ଖୋଲିବା କିମ୍ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିବା, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ବୟସ, ଶିଶୁଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା, ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଆଦି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିଚାର କରନ୍ତି। ଏହା ହିଁ ଡେମୋଗ୍ରାଫିର ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ଦିଗ। ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦ କେଉଁ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଡେମୋଗ୍ରାଫିର ଅର୍ଥ ଓ ବ୍ୟବହାର
ଡେମୋଗ୍ରାଫି (Demography) ଶବ୍ଦଟି ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାର ‘demos’ (ଲୋକ) ଏବଂ ‘graphein’ (ଲେଖିବା ବା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା) ରୁ ଆସିଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହା କିଭଳି ରହିପାରେ ତାହାର ଏକ ଧାରଣା ଦେବା। ଏହା ଜନସଂଖ୍ୟାର ଆକାର, ବୃଦ୍ଧି ହାର, ବଣ୍ଟନ (ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ କେତେ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି), ଲିଙ୍ଗାନୁପାତ, ବୟସ ଗଠନ ଏବଂ ଜୀବନ ପ୍ରତ୍ୟାଶା (life expectancy) ଭଳି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ସରକାରୀ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ, ସାମାଜିକ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତି, ବ୍ୟବସାୟିକ ଯୋଜନା ଏବଂ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡେମୋଗ୍ରାଫିର ବ୍ୟବହାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଡେମୋଗ୍ରାଫିର ଉଦାହରଣ
କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳରେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହାର କେତେ, ତାହା ଡେମୋଗ୍ରାଫିର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ। ସେହିଭଳି, କୌଣସି ଦେଶର ଯୁବକ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କେତେ, ତାହା ଜାଣିବା ଡେମୋଗ୍ରାଫି ଅଧ୍ୟୟନର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା ସରକାରଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ କର୍ମ ନିଯୁକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାର
ଡେମୋଗ୍ରାଫି ଶବ୍ଦଟି ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଦୈନନ୍ଦିନ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ବ୍ୟବହୃତ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଆମ ଜୀବନର ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳରେ ଘରୋଇ ଗାଡ଼ିର ଚାହିଦା କେତେ ରହିବ, ତାହା ସେଠାକାର ପରିବାରର ଆକାର ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯାହା ଡେମୋଗ୍ରାଫିର ଏକ ଅଂଶ।
FAQ SECTION
ଡେମୋଗ୍ରାଫି କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ଡେମୋଗ୍ରାଫି ସରକାର ଓ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଡେମୋଗ୍ରାଫି କେଉଁ କେଉଁ ବିଷୟକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ?
ଏହା ଜନସଂଖ୍ୟାର ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବିବାହ, ବୟସ, ଲିଙ୍ଗ, ଶିକ୍ଷା, ବୃତ୍ତି ଏବଂ ଜୀବନ ପ୍ରତ୍ୟାଶା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ।