"SC and ST” Meaning in Odia
SC ଏବଂ ST ହେଉଛି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଦୁଇଟି ସଂରକ୍ଷିତ ବର୍ଗର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ରୂପ । SC ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି Scheduled Caste (ସିଡ୍ୟୁଲ୍ଡ୍ କାଷ୍ଟ) ଏବଂ ST ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି Scheduled Tribe (ସିଡ୍ୟୁଲ୍ଡ୍ ଟ୍ରାଇବ୍) । ଏହି ଦୁଇଟି ବର୍ଗର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ।
ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ, ଲୋକମାନେ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଚାକିରି, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ନାମଲେଖା, କିମ୍ବା ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଲାଭ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହୁଏ, ସେତେବେଳେ SC/ST ସଂରକ୍ଷଣ କଥା ଉଠେ । ଲୋକମାନେ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେବାବେଳେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ଏକ ସାମାଜିକ ବର୍ଗକୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
ଅର୍ଥ ଏବଂ ବ୍ୟବହାର
SC (Scheduled Caste) କହିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଦଳିତ ବର୍ଗର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଇତିହାସରେ ସାମାଜିକ ଭାବେ ଅବହେଳିତ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି । ST (Scheduled Tribe) କହିଲେ ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଏ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା ଧରି ବଞ୍ଚନ୍ତି ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରନ୍ତି । ସରକାର ଏହି ଦୁଇ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କୁ ସମାଜର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି ।
ଉଦାହରଣ
ଯେତେବେଳେ କେହି କହନ୍ତି, “ଏହି ଚାକିରିରେ SC/ST ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ସିଟ୍ ରିଜର୍ଭ ଅଛି,” ତା’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟକ ସ୍ଥାନ Scheduled Caste ଏବଂ Scheduled Tribe ରୁ ଆସିଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ସେହିପରି, ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାର
ଆମେ ଖବରରେ, ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତିରେ, ଏବଂ ସାମାଜିକ ଆଲୋଚନାରେ SC ଏବଂ ST ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣିଥାଉ । ଏହା ଏକ ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯାହା ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ସମାନତା ଆଣିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ କରାଯାଇଛି ।
SC ଏବଂ ST କାହାକୁ ବୁଝାଏ?
SC (Scheduled Caste) ବା ସିଡ୍ୟୁଲ୍ଡ୍ କାଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି ଏମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ST (Scheduled Tribe) ବା ସିଡ୍ୟୁଲ୍ଡ୍ ଟ୍ରାଇବ୍ ହେଉଛନ୍ତି ଏମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଉଭୟ ବର୍ଗକୁ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମାନତା ଦେବା ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ।
SC/ST ସଂରକ୍ଷଣ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ?
SC/ST ସଂରକ୍ଷଣର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଅବହେଳିତ ଓ ପଛୁଆ ବର୍ଗର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା, ଚାକିରି ଏବଂ ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମାନ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସମାଜର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରିବା ।