"Rationalization” Meaning in Odia
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ବ୍ୟବହାରକୁ ଆମେ କରିଥାଉ, ତା’ର ଉଚିତ୍ କାରଣ ବା ସଠିକ୍ କାରଣ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ହିଁ “Rationalization” କୁହାଯାଏ। ଏହା ଏକ ମାନସିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ନିଜର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ବା ବିଚାରକୁ ତର୍କଯୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ବାହାନା ଖୋଜିଥାଉ, ଯଦିଓ ପ୍ରକୃତ କାରଣ ଅନ୍ୟ କିଛି ହୋଇଥାଇପାରେ।
ଆମେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଅନେକ ସମୟରେ “Rationalization” କରିଥାଉ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି କେହି ଡାଏଟ୍ କରୁଥିବା ବେଳେ କିଛି ମିଠା ଖାଇଦିଏ, ତେବେ ସେ ନିଜକୁ କହିପାରେ, “ଆଜି ମୋର ବହୁତ ଥକ୍କା ଲାଗୁଥିଲା, ତେଣୁ ଟିକେ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଖାଇଲି” ବା “କାଲିଠୁ ପୁଣି ଡାଏଟ୍ ଆରମ୍ଭ କରିଦେବି”। ଏଠାରେ ସେ ମିଠା ଖାଇବାକୁ ତର୍କଯୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ କାରଣ ବାହାର କରୁଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତା’ର ମନ ଶାନ୍ତ ରହିବ। ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ଆତ୍ମ-ପ୍ରବଞ୍ଚନା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ନିଜକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କାରଣ ଖୋଜିଥାଉ।
Meaning & Usage
“Rationalization”ର ଓଡ଼ିଆରେ ଅର୍ଥ ହେଉଛି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ବା ବିଚାରକୁ ତର୍କଯୁକ୍ତ କରିବା ବା ସଠିକ୍ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ କରିବା ପାଇଁ ବାହାନା ଖୋଜିବା। ଏହାକୁ ଆମେ ସାଧାରଣ ଭାବରେ କୌଣସି କାମର ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କାରଣ ଦେବା ବା କାମଟିକୁ ଠିକ୍ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରୁ।
Examples
ପରିସ୍ଥିତି ୧: ଜଣେ ଛାତ୍ର ପରୀକ୍ଷାରେ ଫେଲ୍ ହୋଇଗଲା। ସେ କହିଲା, “ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ବହୁତ କଠିନ ଥିଲା, ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଭଲ କରିପାରିଲି ନାହିଁ।” ଏଠାରେ ସେ ଫେଲ୍ ହେବାର କାରଣ ଭାବରେ କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରକୁ ଦେଖାଇ ନିଜର “Rationalization” କରୁଛି।
ପରିସ୍ଥିତି ୨: କେହି ଜଣେ ନିଜର ଅଯଥା ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ କହିପାରେ, “ଏହି ଜିନିଷଟି ମୋର ବହୁତ ଦିନରୁ ଦରକାର ଥିଲା, ତେଣୁ ମୁଁ କିଣିଲି।” ଏଠାରେ ସେ ନିଜର ଅଯଥା ଖର୍ଚ୍ଚକୁ “Rationalization” କରି ବାହାନା ଦେଉଛି।
Context / Common Use
“Rationalization” ଶବ୍ଦଟି ସାଧାରଣତଃ ମନୋବିଜ୍ଞାନ (Psychology) ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା, ଭୁଲ କିମ୍ବା ଅବାଞ୍ଛିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ କିମ୍ବା ନିଜକୁ ନିଜେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ତର୍କଯୁକ୍ତ କାରଣ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଶବ୍ଦଟି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
FAQ SECTION
“Rationalization” କାହିଁକି କରାଯାଏ?
“Rationalization” ମୁଖ୍ୟତଃ ନିଜର ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ କୌଣସି ଭୁଲ କିମ୍ବା ଅବାଞ୍ଛିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଉ, ସେତେବେଳେ ଆମ ମନରେ ଅପରାଧବୋଧ କିମ୍ବା ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ଅନୁଭବକୁ କମାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତର୍କଯୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ବାହାନା ଖୋଜିଥାଉ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ନିଜକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରୁ।
ଏହା କ’ଣ ସବୁବେଳେ ନକାରାତ୍ମକ?
ନା, “Rationalization” ସବୁବେଳେ ନକାରାତ୍ମକ ନୁହେଁ। କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଏହା ଏକ ସୁସ୍ଥ ମାନସିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା (defense mechanism) ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରେ, ଯାହା ଆମକୁ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ତେବେ, ଯେତେବେଳେ ଏହା ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ହୁଏ ଏବଂ ବାସ୍ତବତାଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ନକାରାତ୍ମକ ହୋଇଯାଏ।