"Census” Meaning in Odia
ସେନ୍ସସ୍ (Census) ଶବ୍ଦଟିର ଓଡ଼ିଆରେ ସରଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜନଗଣନା। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ, ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳର ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଗଣନା କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ସୂଚନା, ଯେପରିକି ବୟସ, ଲିଙ୍ଗ, ଶିକ୍ଷା, ବୃତ୍ତି, ବାସସ୍ଥାନ ଇତ୍ୟାଦି ସଂଗ୍ରହ କରିବା। ଏହା ଏକ ଦେଶ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର ଜନସଂଖ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିସ୍ତୃତ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଆମେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ସେନ୍ସସ୍ (Census) ଶବ୍ଦଟିକୁ ସେତେ ବେଶୀ ବ୍ୟବହାର କରୁ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼େ। ସରକାର ଏହି ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ, ସେଠାରେ ଅଧିକ ସ୍କୁଲ, ଡାକ୍ତରଖାନା, ରାସ୍ତା ଇତ୍ୟାଦିର ଆବଶ୍ୟକତା ହୁଏ। ସେନ୍ସସ୍ (Census) ତଥ୍ୟ ଏହି ଆବଶ୍ୟକତାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଆମେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ନୂଆ ଯୋଜନା କିମ୍ବା ସରକାରୀ ସୁବିଧା ବିଷୟରେ ଶୁଣୁ, ତାହା ପଛରେ ଏହି ଜନଗଣନା ତଥ୍ୟର ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ରହିଥାଏ।
ଜନଗଣନା (Census) – ଅର୍ଥ ଓ ବ୍ୟବହାର
ସେନ୍ସସ୍ (Census) ର ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଣନା। ଏହା ଏକ ସରକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦେଶର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା, ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ସଂଗୃହିତ ହୁଏ। ଏହି ତଥ୍ୟ ଦେଶର ବିକାଶ ପାଇଁ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଉଦାହରଣ
ଭାରତରେ ପ୍ରତି ଦଶ ବର୍ଷରେ ଥରେ ସେନ୍ସସ୍ (Census) ଅର୍ଥାତ୍ ଜନଗଣନା କରାଯାଏ। ଶେଷ ଥର ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଏହା ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଗଣନାରୁ ଜଣାପଡ଼େ କେତେ ଲୋକ ଶିକ୍ଷିତ, କେତେ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଅଛନ୍ତି, କେତେ ଲୋକ ଗ୍ରାମରେ ଓ କେତେ ସହରରେ ରହୁଛନ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି।
ପ୍ରଚଳିତ ବ୍ୟବହାର
ସେନ୍ସସ୍ (Census) ଶବ୍ଦଟି ସାଧାରଣତଃ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତିର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହା ଦେଶର ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ଦେବା ସହ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମସ୍ୟାକୁ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
🔷 FAQ SECTION
ସେନ୍ସସ୍ (Census) କାହିଁକି କରାଯାଏ?
ସେନ୍ସସ୍ (Census) ଦେଶର ଜନସଂଖ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଠିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ କରାଯାଏ। ଏହି ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ବିକାଶମୂଳକ ଯୋଜନା, ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସେବା ଯୋଗାଇବାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି।
ସେନ୍ସସ୍ (Census) ରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ?
ସେନ୍ସସ୍ (Census) ରେ ଲୋକଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା, ବୟସ, ଲିଙ୍ଗ, ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା, ବୃତ୍ତି, ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା, ବାସସ୍ଥାନର ପ୍ରକାର, ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଇତ୍ୟାଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ।